ในไตรมาสที่ 2 โครงการมุ่งเน้นการวางรากฐานการพัฒนา “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมบ้านทอนอม” โดยดำเนินกิจกรรมสำคัญในการรวมกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในพื้นที่ ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยคณะผู้วิจัยจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้–ชุมพร ร่วมกับผู้นำชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และเกษตรกรในพื้นที่ ได้จัดประชุมชี้แจงโครงการ ที่บ้านทอนอม ตำบลช่องไม่แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร ได้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคัดเลือกเกษตรกรที่มีศักยภาพ และเปิดรับสมัครผู้เข้าร่วมโครงการ พร้อมทั้งลงพื้นที่สำรวจแปลงปลูกเพื่อประเมินความพร้อม โดยผศ.ดร.สุทะิรักษ์ ผลเจริญ หัวหน้าโครงการ ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ ผู้ร่วมโครงการ นางนุสนธ์ บัวชาวเกาะ และสมาชิกเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในพื้นที่

ผลจากการดำเนินงานทำให้สามารถจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรหมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีสมาชิกเข้าร่วมโครงการและมีฐานข้อมูลเบื้องต้นของเกษตรกรและแปลงปลูก ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการพัฒนาในระยะต่อไป อีกทั้งยังทำให้เกษตรกรมีความเข้าใจแนวทางการผลิตทุเรียนคุณภาพสูง และเกิดการรวมกลุ่มอย่างมีเป้าหมาย ส่งผลให้เกิดความร่วมมือระหว่างชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และภาควิชาการในพื้นที่

ในส่วนของผลลัพธ์ โครงการสามารถวางรากฐานการพัฒนาระบบการผลิตทุเรียนพรีเมียมในระดับพื้นที่ได้อย่างชัดเจน และสร้างความพร้อมในการยกระดับสู่มาตรฐานการผลิต เช่น GAP และเกษตรอินทรีย์ในอนาคต

สำหรับแผนการดำเนินงานในไตรมาสถัดไป จะมุ่งเน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีด้านการผลิตทุเรียนคุณภาพ การอบรมมาตรฐานการผลิต การพัฒนาแปลงต้นแบบ และการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อยกระดับศักยภาพของเกษตรกรและสร้างความเข้มแข็งให้กับหมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมอย่างยั่งยืน

รายงานผลการดำเนินงานไตรมาสที่ 3 (เมษายน–มิถุนายน)

โครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม

ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร

1. กิจกรรมที่ดำเนินการในไตรมาสที่ 3

ถ่ายทอดองค์ความรู้ในเรื่องมาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAMการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม การปลูก การดูแลรักษาโรคและแมลง กระบวนการเก็บเกี่ยว หลังการเก็บเกี่ยว และการขนส่ง

ระยะเวลาดำเนินงาน:เมษายน–มิถุนายน

สถานที่ดำเนินงาน:ศาลาประชาคมบ้านทอนอม และแปลงทุเรียนของเกษตรกรต้นแบบ หมู่ที่ 5 บ้านทอนอม ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร

ผู้รับผิดชอบหลัก:

• ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ และผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• คณะทำงานโครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยม
• ผู้นำชุมชนบ้านทอนอม

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

• เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียน จำนวน 30 ราย
• ผู้ใหญ่บ้านและคณะกรรมการหมู่บ้าน
• เจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอทุ่งตะโก
• นักศึกษามหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• ผู้ประกอบการรับซื้อและรวบรวมผลผลิตทุเรียนในพื้นที่

รายละเอียดการดำเนินงาน

คณะผู้วิจัยและวิทยากรได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง "การผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมสู่ตลาดคุณภาพ" โดยเน้นการปฏิบัติจริงในสวนต้นแบบ ประกอบด้วย

1. การจัดการสวนทุเรียนเพื่อคุณภาพ
2. การตัดแต่งกิ่งและทรงพุ่มที่เหมาะสม
3. การจัดการธาตุอาหารตามระยะการเจริญเติบโต
4. การให้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพในช่วงติดดอกและติดผล
5. การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูพืช
6. การสังเกตอาการโรครากเน่าโคนเน่า
7. การใช้วิธีการจัดการแบบผสมผสาน (IPM)
8. การเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว
9. การกำหนดอายุเก็บเกี่ยวที่เหมาะสม
10. เทคนิคการตัดทุเรียนเพื่อรักษาคุณภาพผลผลิต
11. การขนส่งเพื่อลดความเสียหายและรักษาคุณภาพ
12. มาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAM

นอกจากนี้ ได้จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเกษตรกรต้นแบบและสมาชิกในกลุ่ม เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์และแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) ในการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม

2. ผลผลิต (Outputs) ที่เกิดขึ้นในไตรมาสที่ 3

1. เกษตรกรจำนวน 30 ราย ผ่านการอบรมและฝึกปฏิบัติด้านการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม
2. แปลงเรียนรู้ต้นแบบการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม  
3. เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และชุมชนในการพัฒนาทุเรียนพรีเมี่ยม

3. ผลลัพธ์ (Outcomes) ที่เกิดขึ้น

1. เกษตรกรมีความรู้และทักษะในการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมเพิ่มขึ้น สามารถประยุกต์ใช้ในสวนของตนเองได้
2. คุณภาพผลผลิตทุเรียนมีแนวโน้มดีขึ้น สามารถเตรียมความพร้อมเข้าสู่ตลาดพรีเมี่ยมและมาตรฐาน IFOAM ในอนาคต
3. เกิดความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกรและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในชุมชนอย่างต่อเนื่อง
4. ชุมชนมีแนวทางการบริหารจัดการผลผลิตและหลังการเก็บเกี่ยวที่เป็นมาตรฐานมากขึ้น

4. แผนการดำเนินงานในไตรมาสที่ 4 (กรกฎาคม–กันยายน)

1. ติดตามและประเมินผลการนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในแปลงเกษตรกรสมาชิกทั้ง 30 ราย
2. จัดกิจกรรมสรุปบทเรียนและถอดองค์ความรู้จากเกษตรกรต้นแบบ เพื่อขยายผลสู่ชุมชนใกล้เคียง
3. เตรียมความพร้อมในการยกระดับมาตรฐานการผลิตสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ IFOAM ในระยะต่อไป
4. จัดประชุมคณะกรรมการหมู่บ้านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อวางแผนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
5. ถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการนำสารชีวภัณฑ์มาใช้ในการป้องกันกำจัดโรคและแมลง

สรุปภาพรวมไตรมาสที่ 3

ไตรมาสที่ 3 ของโครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม มุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรด้านการผลิตทุเรียนคุณภาพ งมาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAMตลอดจนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว ส่งผลให้สมาชิกสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้จริงในสวน เกิดการรวมกลุ่มที่เข้มแข็ง และเป็นพื้นฐานสำคัญในการยกระดับสู่หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมตามมาตรฐานสากลในอนาคต

การดำเนินงานในไตรมาสที่ 4 (กรกฎาคม–กันยายน 2569)

โครงการ “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม”

หน่วยงานดำเนินงาน: มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร

พื้นที่ดำเนินงาน: ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร

ผู้รับผิดชอบหลัก

• ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร ผู้รับผิดชอบโครงการ “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม”
• ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• นางนุสนธ์ บัวชาวเกาะ ประธานกลุ่ม
• คณะทำงานโครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม

ผู้เข้าร่วมกิจกรรม

เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียน สมาชิกกลุ่ม เกษตรกรต้นแบบ ผู้นำชุมชน และผู้สนใจในพื้นที่ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร โดยเข้าร่วมกิจกรรมทั้งการอบรมภาคบรรยาย การฝึกปฏิบัติ และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกับคณะทำงานของมหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร จำนวน 50 คน

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders)

• เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในพื้นที่ตำบลช่องไม้แก้วและพื้นที่ใกล้เคียง
• สมาชิกกลุ่มและเกษตรกรต้นแบบของหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม
• วิสาหกิจชุมชนและกลุ่มผู้แปรรูปสินค้าเกษตรในพื้นที่
• ผู้ประกอบการรับซื้อ ผู้รวบรวม และผู้จำหน่ายทุเรียน
• ผู้ประกอบการด้านการแปรรูปอาหารและผลิตภัณฑ์จากทุเรียน
• หน่วยงานภาครัฐด้านการเกษตรในพื้นที่
• มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• ผู้บริโภคและตลาดทุเรียนคุณภาพทั้งในประเทศและตลาดส่งออก

ในไตรมาสที่ 4 โครงการ “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม” มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร มุ่งเน้นการนำองค์ความรู้จากการดำเนินงานในช่วงไตรมาสที่ผ่านมาไปสู่การปฏิบัติจริง โดยเชื่อมโยงการพัฒนาตลอดห่วงโซ่คุณค่าทุเรียน ตั้งแต่ ต้นน้ำ ได้แก่ การจัดการสวน การจัดการดิน น้ำ ธาตุอาหาร โรคและแมลง และการผลิตตามแนวทางเกษตรอินทรีย์ กลางน้ำ ได้แก่ การเก็บเกี่ยว การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว การคัดคุณภาพ และระบบตรวจสอบย้อนกลับ และ ปลายน้ำ ได้แก่ การแปรรูป การสร้างมูลค่าเพิ่ม การพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และการตลาด

กิจกรรมสำคัญของไตรมาสนี้ดำเนินการในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 โดยมหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร นำโดย ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ ผู้รับผิดชอบโครงการ พร้อมด้วย ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ ร่วมกับ นางนุสนธ์ บัวชาวเกาะ ประธานกลุ่ม และสมาชิก ดำเนินกิจกรรมอบรมและถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมครบวงจร พร้อมฝึกปฏิบัติการแปรรูปทุเรียนหมอนทองเป็นผลิตภัณฑ์ “เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง” เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตและสร้างทางเลือกด้านรายได้ให้แก่สมาชิกในพื้นที่

1. ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมครบวงจร

มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพรดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม โดยเน้นการจัดการสวนอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การดูแลต้นทุเรียน การจัดการทรงพุ่ม การจัดการดินและธาตุอาหาร การให้น้ำตามระยะการเจริญเติบโต การส่งเสริมการออกดอก การติดผล การจัดการจำนวนผลต่อต้น ตลอดจนการดูแลผลทุเรียนให้มีคุณภาพก่อนเข้าสู่ระยะเก็บเกี่ยว การอบรมเน้นให้เกษตรกรเข้าใจว่า “ทุเรียนพรีเมี่ยม” ไม่ได้พิจารณาเฉพาะรูปลักษณ์ภายนอกของผล แต่ต้องควบคุมคุณภาพตั้งแต่กระบวนการผลิตในสวน เช่น ความสมบูรณ์ของต้น ความเหมาะสมของธาตุอาหาร ความสม่ำเสมอของการให้น้ำ การป้องกันโรคและแมลง ตลอดจนการเลือกผลที่มีความสมบูรณ์และอายุเก็บเกี่ยวเหมาะสม มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างเกษตรกรเกี่ยวกับปัญหาที่พบในพื้นที่จริง เช่น การแตกใบอ่อนในช่วงพัฒนาผล การขาดน้ำ การได้รับน้ำมากเกินไป ปัญหาผลด้อยคุณภาพ และแนวทางจัดการสวนในช่วงก่อนเก็บเกี่ยว เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำองค์ความรู้ไปปรับใช้กับสวนของตนเองได้อย่างเหมาะสม

ผลผลิต (Output): เกษตรกรได้รับองค์ความรู้ด้านการจัดการสวนทุเรียนแบบครบวงจร มีแนวทางในการจัดการต้น ดิน น้ำ ธาตุอาหาร การไว้ผล และการควบคุมคุณภาพผลผลิตเพื่อยกระดับสู่ทุเรียนพรีเมี่ยม

ผลลัพธ์ (Outcome): เกษตรกรสามารถนำองค์ความรู้ไปปรับปรุงระบบการผลิตในสวน ลดความสูญเสียจากการจัดการที่ไม่เหมาะสม เพิ่มโอกาสในการผลิตทุเรียนที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ และสร้างพื้นฐานสำหรับการพัฒนาสู่ตลาดทุเรียนพรีเมี่ยม

2. ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านสารชีวภัณฑ์และการจัดการโรค–แมลงในสวนทุเรียน

โครงการได้ถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการใช้ สารชีวภัณฑ์และจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ เพื่อป้องกันและลดความรุนแรงของโรคและแมลงในสวนทุเรียน รวมทั้งส่งเสริมการลดการใช้สารเคมีอย่างเหมาะสม เนื้อหาครอบคลุมการใช้เชื้อรา Trichoderma spp. ในการช่วยควบคุมเชื้อราสาเหตุโรคในดิน การใช้ Bacillus spp. เพื่อส่งเสริมสุขภาพพืชและช่วยยับยั้งเชื้อก่อโรคบางชนิด ตลอดจนการใช้เชื้อรากำจัดแมลง เช่น Beauveria bassiana และ Metarhizium anisopliae สำหรับเป็นทางเลือกในการจัดการแมลงศัตรูพืช ให้ความรู้เกี่ยวกับการใช้สารชีวภัณฑ์อย่างถูกต้อง ตั้งแต่การเลือกผลิตภัณฑ์ การเตรียม การขยาย การเก็บรักษา เวลาและวิธีการใช้ ตลอดจนข้อควรระวังในการใช้ร่วมกับสารเคมี เพื่อให้จุลินทรีย์สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลผลิต (Output): เกษตรกรได้รับความรู้และแนวทางการใช้สารชีวภัณฑ์และจุลินทรีย์ในสวนทุเรียน รวมถึงแนวทางจัดการโรคและแมลงแบบผสมผสาน

ผลลัพธ์ (Outcome): เกษตรกรมีทางเลือกในการลดการพึ่งพาสารเคมี ลดความเสี่ยงของสารตกค้างในผลผลิต และสามารถประยุกต์ใช้การจัดการศัตรูพืชที่เหมาะสมกับระบบการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมและการผลิตตามแนวทางเกษตรอินทรีย์

3. ถ่ายทอดองค์ความรู้การผลิตทุเรียนตามแนวทางเกษตรอินทรีย์และมาตรฐาน IFOAM

ดำเนินกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับแนวทางการผลิตทุเรียนตามหลักเกษตรอินทรีย์ และการเตรียมความพร้อมสำหรับการพัฒนาสู่ มาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM ในอนาคต เนื้อหาครอบคลุมการจัดการพื้นที่ การจัดทำประวัติแปลง การกำหนดแนวกันชน การป้องกันการปนเปื้อนจากแปลงข้างเคียง การเลือกใช้ปัจจัยการผลิตที่เหมาะสม การจัดการดินและความอุดมสมบูรณ์ของดิน การใช้ปุ๋ยอินทรีย์และสารชีวภัณฑ์ การจัดการโรคและแมลง รวมทั้งการเก็บเกี่ยว การขนส่ง และการจัดเก็บผลผลิต นอกจากนี้ ได้เน้นเรื่อง การจัดทำบันทึกข้อมูลการผลิต เนื่องจากเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบมาตรฐานและการตรวจสอบย้อนกลับ เช่น บันทึกการใช้ปัจจัยการผลิต บันทึกการให้น้ำและปุ๋ย บันทึกการจัดการโรคและแมลง บันทึกการเก็บเกี่ยว และข้อมูลการจำหน่ายผลผลิต

ผลผลิต (Output): เกษตรกรมีความรู้เกี่ยวกับหลักการผลิตทุเรียนอินทรีย์และข้อกำหนดเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐาน IFOAM รวมทั้งมีแนวทางการจัดทำระบบเอกสารและบันทึกข้อมูลประจำแปลง

ผลลัพธ์ (Outcome): เกษตรกรมีความพร้อมในการปรับระบบการจัดการสวน ลดความเสี่ยงจากการใช้ปัจจัยการผลิตที่ไม่เหมาะสม และสามารถวางแผนพัฒนาสวนไปสู่ระบบการผลิตที่มีมาตรฐานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

4. ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการเก็บเกี่ยว หลังการเก็บเกี่ยว และระบบตรวจสอบย้อนกลับ

กิจกรรมส่วนนี้มุ่งสร้างความเข้าใจเรื่องการเก็บเกี่ยวทุเรียนที่มีความแก่เหมาะสม ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุดต่อคุณภาพทุเรียนพรีเมี่ยม โดยถ่ายทอดแนวทางสังเกตลักษณะความแก่ การนับอายุผล การตรวจลักษณะภายนอก การประเมินความพร้อมก่อนเก็บเกี่ยว และการวางแผนเก็บเกี่ยวตามพันธุ์และสภาพแวดล้อมของสวน มีการถ่ายทอดวิธีการตัดผลทุเรียนอย่างถูกต้อง การรองรับผลไม่ให้ตกกระแทก การขนย้าย การคัดแยกผลที่มีตำหนิ การคัดเกรด การทำความสะอาด การจัดวาง การบรรจุ ตลอดจนแนวทางการจัดการระหว่างการขนส่ง เพื่อรักษาคุณภาพและลดความเสียหายภายหลังการเก็บเกี่ยว พร้อมกันนี้ ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับระบบ Traceability โดยเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่แปลงผลิต เกษตรกร วันที่เก็บเกี่ยว จำนวนผล การคัดเกรด การบรรจุ และการจำหน่าย รวมถึงแนวทางการใช้ Lot Number และ QR Code เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือและเพิ่มความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ

ผลผลิต (Output): เกษตรกรมีแนวทางการเก็บเกี่ยวและจัดการหลังการเก็บเกี่ยวทุเรียนอย่างเหมาะสม และมีความรู้เกี่ยวกับการจัดทำ Lot Number และระบบตรวจสอบย้อนกลับ

ผลลัพธ์ (Outcome): ลดความเสี่ยงจากการตัดทุเรียนอ่อน ลดความเสียหายหลังการเก็บเกี่ยว เพิ่มความสม่ำเสมอของคุณภาพผลผลิต และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้รับซื้อและผู้บริโภค

5. ฝึกอบรมการแปรรูปและเพิ่มมูลค่าทุเรียนหมอนทองเป็น “เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง”

หนึ่งในกิจกรรมเด่นของไตรมาสที่ 4 คือการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการแปรรูปทุเรียนหมอนทอง เพื่อเพิ่มทางเลือกในการใช้ประโยชน์จากผลผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบ “เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง” ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติจริง ตั้งแต่การคัดเลือกทุเรียนหมอนทองที่เหมาะสมสำหรับการแปรรูป การเตรียมเนื้อทุเรียน การชั่งและเตรียมวัตถุดิบ การเตรียมส่วนผสมของเนื้อเค้ก การตีไข่ขาวให้มีความเหมาะสม การผสมส่วนประกอบอย่างถูกวิธี ตลอดจนการควบคุมอุณหภูมิและระยะเวลาในการอบ เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีเนื้อสัมผัสนุ่ม ฟู และมีรสชาติและกลิ่นหอมของทุเรียนหมอนทองที่เป็นเอกลักษณ์ นอกจากกระบวนการผลิตแล้ว ยังให้ความรู้ด้าน สุขลักษณะที่ดีในการผลิตอาหาร การเลือกบรรจุภัณฑ์ การเก็บรักษา การคำนวณต้นทุนเบื้องต้น การกำหนดราคาจำหน่าย การสร้างตราสินค้า และแนวทางการจำหน่าย เพื่อให้สมาชิกสามารถนำความรู้ไปทดลองผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้ กิจกรรมนี้ยังเป็นแนวทางในการนำทุเรียนที่มีคุณภาพด้านเนื้อและรสชาติ แต่มีลักษณะภายนอกไม่ตรงตามเกณฑ์ตลาดผลสด พรีเมี่ยม มาใช้เป็นวัตถุดิบแปรรูป ลดการสูญเสีย และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ผลผลิตในพื้นที่

ผลผลิต (Output): ได้องค์ความรู้และผลิตภัณฑ์ต้นแบบ “เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง” พร้อมแนวทางการผลิต บรรจุภัณฑ์ การคำนวณต้นทุน และการจำหน่าย

ผลลัพธ์ (Outcome): สมาชิกสามารถนำทุเรียนมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม มีแนวทางพัฒนาอาชีพเสริมและผลิตภัณฑ์ของชุมชน ลดการสูญเสียผลผลิต และเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้จากทุเรียนตลอดทั้งห่วงโซ่คุณค่า

6. จัดทำแผนบริหารจัดการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอมระยะยาว

คณะทำงานร่วมกับประธานกลุ่มและสมาชิกกำหนดแนวทางการบริหารจัดการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอมหลังสิ้นสุดโครงการ โดยเชื่อมโยงการดำเนินงานตั้งแต่การผลิตวัตถุดิบ การควบคุมคุณภาพ การรวบรวมผลผลิต การคัดเกรด การตรวจสอบย้อนกลับ การแปรรูป การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการตลาด ในด้านมาตรฐาน กำหนดแนวทางเตรียมความพร้อมของสมาชิกเพื่อพัฒนาเข้าสู่ ระบบการผลิตตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM ในอนาคต โดยเน้นการจัดทำข้อมูลสมาชิกและแปลงผลิต การควบคุมปัจจัยการผลิต การจัดการแนวกันชน การป้องกันการปนเปื้อน การจัดทำบันทึกการผลิต และระบบตรวจสอบย้อนกลับ นอกจากนี้ มีแนวทางเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการ ตลาด และภาคีเครือข่าย เพื่อสนับสนุนองค์ความรู้ เทคโนโลยี การพัฒนาคุณภาพ การแปรรูป และการตลาดอย่างต่อเนื่อง

ผลผลิต (Output): ได้แนวทางบริหารจัดการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอมระยะยาว และแนวทางเตรียมความพร้อมด้านมาตรฐานและตลาด

ผลลัพธ์ (Outcome): กลุ่มมีทิศทางในการดำเนินงานหลังสิ้นสุดโครงการ สามารถวางแผนพัฒนาทั้งการผลิต การแปรรูป และการตลาดอย่างเป็นระบบ และมีพื้นฐานสำหรับการยกระดับเป็นหมู่บ้านต้นแบบด้านทุเรียนพรีเมี่ยมของพื้นที่

สรุปผลการดำเนินงานไตรมาสที่ 4

การดำเนินงานไตรมาสที่ 4 เป็นการเชื่อมโยงองค์ความรู้จากทุกกิจกรรมเข้าสู่รูปแบบการพัฒนา “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม” แบบครบวงจร โดยมีเส้นทางการพัฒนา ดังนี้

การจัดการสวนทุเรียน →การใช้สารชีวภัณฑ์และลดสารเคมี →การผลิตตามแนวทางเกษตรอินทรีย์และ IFOAM →การจัดการคุณภาพก่อนเก็บเกี่ยว →การเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว →Traceability / Lot Number / QR Code →ทุเรียนพรีเมี่ยม →การแปรรูปเค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง →บรรจุภัณฑ์และแบรนด์ →การตลาด →การถอดองค์ความรู้เกษตรกรต้นแบบ →การบริหารจัดการหมู่บ้านอย่างยั่งยืน

ผลจากการดำเนินงานทำให้เกษตรกรและสมาชิกมีความรู้และทักษะเพิ่มขึ้นตั้งแต่การผลิตจนถึงการตลาด สามารถนำองค์ความรู้ไปปรับใช้ในการจัดการสวนเพื่อผลิตทุเรียนคุณภาพ มีความเข้าใจด้านมาตรฐาน การตรวจสอบย้อนกลับ และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว รวมทั้งสามารถนำทุเรียนมาแปรรูปเป็น เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและลดการสูญเสียของผลผลิต ในระดับกลุ่ม เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างสมาชิกและเกษตรกรต้นแบบ มีแนวทางในการสร้างอัตลักษณ์ของทุเรียนและผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้าน ตลอดจนมีการวางแนวทางบริหารจัดการกลุ่มเพื่อให้กิจกรรมสามารถดำเนินต่อเนื่องได้หลังสิ้นสุดโครงการ

แผนการดำเนินงานระยะต่อไป

ภายหลังสิ้นสุดไตรมาสที่ 4 โครงการจะมุ่งเน้นการ ติดตาม ขยายผล และยกระดับมาตรฐาน โดยส่งเสริมให้เกษตรกรต้นแบบทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม การใช้สารชีวภัณฑ์ การจัดการโรคและแมลง การเก็บเกี่ยว และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวแก่เกษตรกรรายอื่นด้านมาตรฐาน จะพัฒนาระบบบันทึกข้อมูลประจำแปลง ระบบตรวจสอบย้อนกลับ Lot Number และ QR Code พร้อมส่งเสริมให้สมาชิกปรับระบบการผลิตเพื่อเตรียมความพร้อมเข้าสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM ในอนาคต ด้านการเพิ่มมูลค่า จะพัฒนาสูตรและคุณภาพของ เค้กไข่ไต้หวันทุเรียนหมอนทอง ให้มีความสม่ำเสมอ พัฒนาบรรจุภัณฑ์ อายุการเก็บรักษา ต้นทุน และช่องทางการตลาด รวมทั้งศึกษาการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากทุเรียนชนิดอื่นเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ชุมชน มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพรจะทำหน้าที่เป็น พี่เลี้ยงทางวิชาการ เทคโนโลยี และนวัตกรรม อย่างต่อเนื่อง เพื่อผลักดันให้ “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม” พัฒนาเป็นต้นแบบด้านการผลิตทุเรียนคุณภาพ การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การตรวจสอบย้อนกลับ การแปรรูปและเพิ่มมูลค่า และเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านทุเรียนพรีเมี่ยมของจังหวัดชุมพรอย่างยั่งยืน