ในไตรมาสที่ 2 โครงการมุ่งเน้นการวางรากฐานการพัฒนา “หมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมบ้านทอนอม” โดยดำเนินกิจกรรมสำคัญในการรวมกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในพื้นที่ ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยคณะผู้วิจัยจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้–ชุมพร ร่วมกับผู้นำชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และเกษตรกรในพื้นที่ ได้จัดประชุมชี้แจงโครงการ ที่บ้านทอนอม ตำบลช่องไม่แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร ได้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคัดเลือกเกษตรกรที่มีศักยภาพ และเปิดรับสมัครผู้เข้าร่วมโครงการ พร้อมทั้งลงพื้นที่สำรวจแปลงปลูกเพื่อประเมินความพร้อม โดยผศ.ดร.สุทะิรักษ์ ผลเจริญ หัวหน้าโครงการ ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ ผู้ร่วมโครงการ นางนุสนธ์ บัวชาวเกาะ และสมาชิกเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในพื้นที่

ผลจากการดำเนินงานทำให้สามารถจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรหมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีสมาชิกเข้าร่วมโครงการและมีฐานข้อมูลเบื้องต้นของเกษตรกรและแปลงปลูก ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการพัฒนาในระยะต่อไป อีกทั้งยังทำให้เกษตรกรมีความเข้าใจแนวทางการผลิตทุเรียนคุณภาพสูง และเกิดการรวมกลุ่มอย่างมีเป้าหมาย ส่งผลให้เกิดความร่วมมือระหว่างชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และภาควิชาการในพื้นที่

ในส่วนของผลลัพธ์ โครงการสามารถวางรากฐานการพัฒนาระบบการผลิตทุเรียนพรีเมียมในระดับพื้นที่ได้อย่างชัดเจน และสร้างความพร้อมในการยกระดับสู่มาตรฐานการผลิต เช่น GAP และเกษตรอินทรีย์ในอนาคต

สำหรับแผนการดำเนินงานในไตรมาสถัดไป จะมุ่งเน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีด้านการผลิตทุเรียนคุณภาพ การอบรมมาตรฐานการผลิต การพัฒนาแปลงต้นแบบ และการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อยกระดับศักยภาพของเกษตรกรและสร้างความเข้มแข็งให้กับหมู่บ้านทุเรียนพรีเมียมอย่างยั่งยืน

รายงานผลการดำเนินงานไตรมาสที่ 3 (เมษายน–มิถุนายน)

โครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม

ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร

1. กิจกรรมที่ดำเนินการในไตรมาสที่ 3

ถ่ายทอดองค์ความรู้ในเรื่องมาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAMการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม การปลูก การดูแลรักษาโรคและแมลง กระบวนการเก็บเกี่ยว หลังการเก็บเกี่ยว และการขนส่ง

ระยะเวลาดำเนินงาน:เมษายน–มิถุนายน

สถานที่ดำเนินงาน:ศาลาประชาคมบ้านทอนอม และแปลงทุเรียนของเกษตรกรต้นแบบ หมู่ที่ 5 บ้านทอนอม ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร

ผู้รับผิดชอบหลัก:

• ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ และผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• คณะทำงานโครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยม
• ผู้นำชุมชนบ้านทอนอม

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

• เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียน จำนวน 30 ราย
• ผู้ใหญ่บ้านและคณะกรรมการหมู่บ้าน
• เจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอทุ่งตะโก
• นักศึกษามหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• ผู้ประกอบการรับซื้อและรวบรวมผลผลิตทุเรียนในพื้นที่

รายละเอียดการดำเนินงาน

คณะผู้วิจัยและวิทยากรได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง "การผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมสู่ตลาดคุณภาพ" โดยเน้นการปฏิบัติจริงในสวนต้นแบบ ประกอบด้วย

1. การจัดการสวนทุเรียนเพื่อคุณภาพ
2. การตัดแต่งกิ่งและทรงพุ่มที่เหมาะสม
3. การจัดการธาตุอาหารตามระยะการเจริญเติบโต
4. การให้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพในช่วงติดดอกและติดผล
5. การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูพืช
6. การสังเกตอาการโรครากเน่าโคนเน่า
7. การใช้วิธีการจัดการแบบผสมผสาน (IPM)
8. การเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว
9. การกำหนดอายุเก็บเกี่ยวที่เหมาะสม
10. เทคนิคการตัดทุเรียนเพื่อรักษาคุณภาพผลผลิต
11. การขนส่งเพื่อลดความเสียหายและรักษาคุณภาพ
12. มาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAM

นอกจากนี้ ได้จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเกษตรกรต้นแบบและสมาชิกในกลุ่ม เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์และแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) ในการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม

2. ผลผลิต (Outputs) ที่เกิดขึ้นในไตรมาสที่ 3

1. เกษตรกรจำนวน 30 ราย ผ่านการอบรมและฝึกปฏิบัติด้านการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม
2. แปลงเรียนรู้ต้นแบบการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยม  
3. เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และชุมชนในการพัฒนาทุเรียนพรีเมี่ยม

3. ผลลัพธ์ (Outcomes) ที่เกิดขึ้น

1. เกษตรกรมีความรู้และทักษะในการผลิตทุเรียนพรีเมี่ยมเพิ่มขึ้น สามารถประยุกต์ใช้ในสวนของตนเองได้
2. คุณภาพผลผลิตทุเรียนมีแนวโน้มดีขึ้น สามารถเตรียมความพร้อมเข้าสู่ตลาดพรีเมี่ยมและมาตรฐาน IFOAM ในอนาคต
3. เกิดความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกรและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในชุมชนอย่างต่อเนื่อง
4. ชุมชนมีแนวทางการบริหารจัดการผลผลิตและหลังการเก็บเกี่ยวที่เป็นมาตรฐานมากขึ้น

4. แผนการดำเนินงานในไตรมาสที่ 4 (กรกฎาคม–กันยายน)

1. ติดตามและประเมินผลการนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในแปลงเกษตรกรสมาชิกทั้ง 30 ราย
2. จัดกิจกรรมสรุปบทเรียนและถอดองค์ความรู้จากเกษตรกรต้นแบบ เพื่อขยายผลสู่ชุมชนใกล้เคียง
3. เตรียมความพร้อมในการยกระดับมาตรฐานการผลิตสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ IFOAM ในระยะต่อไป
4. จัดประชุมคณะกรรมการหมู่บ้านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อวางแผนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
5. ถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการนำสารชีวภัณฑ์มาใช้ในการป้องกันกำจัดโรคและแมลง

สรุปภาพรวมไตรมาสที่ 3

ไตรมาสที่ 3 ของโครงการหมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมบ้านทอนอม มุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรด้านการผลิตทุเรียนคุณภาพ งมาตรฐานการปลูกทุเรียน IFOAMตลอดจนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว ส่งผลให้สมาชิกสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้จริงในสวน เกิดการรวมกลุ่มที่เข้มแข็ง และเป็นพื้นฐานสำคัญในการยกระดับสู่หมู่บ้านทุเรียนพรีเมี่ยมตามมาตรฐานสากลในอนาคต