ในไตรมาสที่ 2 โครงการได้ดำเนินกิจกรรมสำคัญในการวางรากฐานการพัฒนา “หมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจร” โดยมุ่งเน้นการรวมกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่ ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ และคณะผู้วิจัยจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้–ชุมพร ร่วมกับผู้นำชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และเกษตรกรในพื้นที่ ได้จัดประชุมชี้แจงโครงการ กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคัดเลือกเกษตรกรที่มีศักยภาพ และเปิดรับสมัครผู้เข้าร่วมโครงการ พร้อมทั้งลงพื้นที่สำรวจและประเมินศักยภาพแปลงปลูก

การดำเนินงานดังกล่าวทำให้สามารถจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีสมาชิกเข้าร่วมโครงการและมีการจัดทำฐานข้อมูลเบื้องต้นของเกษตรกรและแปลงผลิต ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการพัฒนาระบบการผลิตแบบครบวงจรในระยะต่อไป อีกทั้งยังส่งผลให้เกษตรกรมีความเข้าใจแนวทางการผลิตปาล์มน้ำมันคุณภาพ การจัดการสวนอย่างมีประสิทธิภาพ และแนวคิดการเพิ่มมูลค่าผลผลิตในรูปแบบปาล์มน้ำมันแดง

ในด้านผลผลิต (Outputs) โครงการสามารถจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรและกำหนดหลักเกณฑ์การคัดเลือกสมาชิกได้อย่างชัดเจน พร้อมทั้งได้ฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ของแปลงปลูก ส่วนในด้านผลลัพธ์ (Outcomes) พบว่าเกิดการรวมกลุ่มเกษตรกรอย่างมีเป้าหมาย เกิดความร่วมมือระหว่างภาควิชาการ ภาครัฐ และชุมชน และสร้างความพร้อมในการพัฒนาไปสู่ระบบการผลิตปาล์มน้ำมันแดงแบบครบวงจร ทั้งในด้านการผลิต การแปรรูป และการตลาด

ความก้าวหน้ารายไตรมาส ไตรมาสที่ 1 เป็นช่วงของการวางแผนและสำรวจพื้นที่เบื้องต้น ส่วนไตรมาสที่ 2 เป็นช่วงของการรวมกลุ่มและจัดตั้งหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดง ขณะที่ในไตรมาสที่ 3 โครงการมีแผนดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีด้านการผลิตปาล์มน้ำมันคุณภาพ การจัดการสวนอย่างเหมาะสม  และการส่งเสริมการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า และในไตรมาสที่ 4 จะมุ่งเน้นการพัฒนาตลาด การสร้างเครือข่ายผู้รับซื้อ และการประเมินผลโครงการ

รายงานผลการดำเนินงานไตรมาสที่ 3 (เมษายน–มิถุนายน) โครงการหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจร

1. รายละเอียดกิจกรรมที่ดำเนินการ

ชื่อกิจกรรม อบรมเชิงปฏิบัติการ “การผลิตปาล์มน้ำมันอินทรีย์ตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM และการเตรียมความพร้อมสู่ระบบรับรอง

ผู้รับผิดชอบหลัก

• ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร (หัวหน้ากิจกรรม) และ ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ
• คณะทำงานโครงการหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจร

ผู้เข้าร่วมกิจกรรม

• เกษตรกรสมาชิกหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจร ผู้นำชุมชน จำนวน 30คน

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders)

• เกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่
• วิสาหกิจชุมชนปาล์มน้ำมันอินทรีย์ตำบลขันเงิน
• หน่วยงานภาครัฐด้านการเกษตร
• มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร

2. รายละเอียดการดำเนินงาน

คณะวิทยากรได้จัดกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ เพื่อให้เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนระบบการผลิตเข้าสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM ได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีกิจกรรมสำคัญ ดังนี้

2.1 การบรรยายเรื่องหลักการเกษตรอินทรีย์ตามมาตรฐาน IFOAM

ผศ.ดร.สุทธิรักษ์ ผลเจริญ ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับหลักการพื้นฐานของมาตรฐาน IFOAM

พร้อมอธิบายข้อกำหนดสำคัญเกี่ยวกับการผลิตปาล์มน้ำมันอินทรีย์ ได้แก่

• การงดใช้สารเคมีสังเคราะห์
• การจัดการธาตุอาหารโดยใช้ปุ๋ยอินทรีย์
• การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ
• การจัดทำบันทึกข้อมูลฟาร์ม

2.2 ฝึกปฏิบัติการจัดทำระบบควบคุมภายใน (Internal Control System: ICS)ได้แก่

• แบบฟอร์มประวัติแปลงปลูก
• แบบบันทึกการใช้ปุ๋ยอินทรีย์
• แบบบันทึกการเก็บเกี่ยวผลผลิต
• ระบบกำหนดรหัสเกษตรกรและเลขล็อตสินค้า (Lot Number)

3. ผลผลิต (Outputs) ที่เกิดขึ้น

1. เกษตรกรจำนวน 30 ราย ผ่านการอบรมและฝึกปฏิบัติด้านการผลิตปาล์มน้ำมันอินทรีย์ตามมาตรฐาน IFOAM
2. เกิดแปลงเรียนรู้ต้นแบบปาล์มน้ำมันอินทรีย์
3. เกษตรกรทุกคนสามารถจัดทำเอกสาร และบันทึกข้อมูลฟาร์มเบื้องต้นได้

4. ผลลัพธ์ (Outcomes) ที่เกิดขึ้น

1. เกษตรกรมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM เพิ่มขึ้น และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในแปลงของตนเองได้
2. สมาชิกกลุ่มเริ่มลดการใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีทางการเกษตร โดยหันมาใช้ปุ๋ยอินทรีย์และชีวภัณฑ์มากขึ้น
3. เกษตรกรมีความพร้อมในการพัฒนาสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบกลุ่มในอนาคต
4. ชุมชนเกิดความร่วมมือและความเข้มแข็งในการบริหารจัดการการผลิตปาล์มน้ำมันอินทรีย์อย่างเป็นระบบ

ชื่อกิจกรรม อบรมเชิงปฏิบัติการ การถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการแปรรูปปาล์มน้ำมันแดงและการตลาด

ระยะเวลาดำเนินงาน: เดือนเมษายน–พฤษภาคม

ผู้รับผิดชอบหลัก:

• ผศ.ดร.มัลลิกา จินดาซิงห์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
• คณะทำงานโครงการหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจร

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

• เกษตรกรสมาชิกโครงการ จำนวน 30 ราย
• กลุ่มวิสาหกิจชุมชนตำบลขันเงิน
• สำนักงานเกษตรอำเภอหลังสวน
• นักศึกษาและบุคลากรมหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร

รายละเอียดการดำเนินงาน

คณะวิทยากรได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง "การเพิ่มมูลค่าปาล์มน้ำมันแดงและการพัฒนาตลาดสมัยใหม่" โดยมุ่งเน้นการสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตปาล์มน้ำมันอินทรีย์ของชุมชน ประกอบด้วย

1) การผลิตน้ำมันปาล์มแดงแบบสกัดเย็น (Cold Press)

• หลักการเลือกทะลายปาล์มที่มีคุณภาพ
• ขั้นตอนการทำความสะอาดและเตรียมวัตถุดิบ
• การสกัดน้ำมันปาล์มแดงด้วยเครื่องสกัดขนาดชุมชน
• การควบคุมคุณภาพและการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์

2) การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์

3) การตลาดและการสร้างมูลค่าเพิ่ม

• การวิเคราะห์ตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์
• การเตรียมความพร้อมเข้าสู่ตลาดสินค้าเกษตรมูลค่าสูง

4. แผนการดำเนินงานในไตรมาสที่ 4 (กรกฎาคม–กันยายน)

1. ถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการสารชีวภัณฑ์ จุลินทรีย์ในสวนปาล์ม
2. การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ต้นทุนต่ำ
3. พัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำมันปาล์มแดงอินทรีย์ต้นแบบ
4. จัดประชุมสรุปบทเรียนและถอดองค์ความรู้จากเกษตรกรต้นแบบ เพื่อขยายผลสู่เกษตรกรรายอื่นในพื้นที่
5. จัดทำแผนการบริหารจัดการหมู่บ้านปาล์มน้ำมันแดงครบวงจรระยะยาว เพื่อให้เกิดความยั่งยืนและรองรับการพัฒนาสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สากล IFOAM ในอนาคต