การวิเคราะห์สถานภาพปัจจุบัน (Baseline Assessment)

1. ขั้นตอนและวิธีการรวบรวมข้อมูล
การดำเนินงานออกเป็น 3 ประเด็นหลัก เพื่อให้ครอบคลุมทั้งด้านการผลิต การตลาด และคุณภาพผลิตภัณฑ์
ก. การวิเคราะห์กระบวนการผลิตและมาตรฐาน (Production Audit)
เป้าหมาย: ดำเนินดกานประเมินความสะอาด กระบวนการผลิต มาตรฐาน GMP/HACCP หรือมาตรฐาน อย. เพื่อระบุจุดเสี่ยงและโอกาสในการปรับปรุง
วิธีการ: การสังเกตการณ์เชิงลึก (Direct Observation) และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ผลิต

ข. การวิเคราะห์คุณภาพผลิตภัณฑ์ (Product Quality Analysis)
เป้าหมาย: ประเมินคุณลักษณะทางกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา รวมถึงความพึงพอใจของผู้บริโภค
วิธีการ: การวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการและการทดสอบทางประสาทสัมผัส (Sensory Evaluation)

ค. การวิเคราะห์สถานะการตลาดและกลุ่มเป้าหมาย (Market & Consumer Insights)
เป้าหมาย: เข้าใจพฤติกรรมผู้บริโภค คู่แข่ง และช่องทางการจัดจำหน่าย

จุดเน้นในเก็บข้อมูล
        1. การศึกษาเอกลักษณ์ทางวัตถุดิบ (Local Context) มีวัตถุดิบใดในพื้นที่ (เช่น พริก สมุนไพรท้องถิ่น) ที่สามารถสร้าง "Storytelling" เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างความแตกต่างจากน้ำพริกแกงเผ็ดทั่วไปในท้องตลาดได้
        2. การวิเคราะห์อายุการเก็บรักษา (Shelf-life Study) เป็นเครื่องมือสำคัญในการเพิ่มมูลค่า หากสามารถ ยืดอายุการเก็บรักษาได้โดยไม่ใช้สารกันเสีย จะเป็นการเพิ่มศักยภาพในการขยายช่องทางการจำหน่าย สู่ระดับ ประเทศได้ทันที
         3. บรรจุภัณฑ์ (Packaging Engineering) ใช้เครื่องมือ Focus Group เพื่อสอบถามผู้บริโภคว่าบรรจุภัณฑ์ แบบใดที่ตอบโจทย์ความสะดวกและการรักษาคุณภาพผลิตภัณฑ์ได้ดีที่สุดในปัจจุบัน

แผนการดำเนินการ (Methodology)
เพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งด้าน “ตัวผลิตภัณฑ์” และ “กระบวนการผลิต” ได้ใช้การประเมินแบบ 360 องศา
         1. การสำรวจข้อมูลปฐมภูมิ (Field Survey) ลงพื้นที่เก็บข้อมูลการผลิต ตั้งแต่การคัดเลือกวัตถุดิบจนถึงขั้นตอนการบรรจุ
         2. การวิเคราะห์คุณภาพผลิตภัณฑ์ทางวิทยาศาสตร์ (Laboratory Testing) ส่งตัวอย่างตรวจวิเคราะห์เพื่อใช้เป็น “ค่ามาตรฐาน (Baseline)”
         3. การประเมินจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder Assessment) จัดประชุมกลุ่มย่อยกับผู้ผลิตตัวแทนจำหน่าย และผู้บริโภคในพื้นที่

การออกแบบเครื่องมือ
ก. แบบประเมินคุณภาพผลิตภัณฑ์ (Sensory Test Form) ประกอบด้วย 4 ปัจจัยหลัก
1. ความสมดุลของรสชาติ ความเผ็ด, ความเค็ม, และความกลมกล่อมของเครื่องแกง
2. เอกลักษณ์ของกลิ่น กลิ่นสมุนไพรสด (ความแตกต่างจากการใช้เครื่องแกงโรงงาน)
3. ความสะดวกในการนำไปใช้ ความละเอียดของพริกแกง, การละลายตัวในน้ำกะทิ
4. ความพึงพอใจโดยรวม (Overall Liking)

ข. เครื่องมือวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ (Value Chain Analysis)
ใช้แนวทาง “Supply Chain Mapping” เพื่อดูว่า
1. วัตถุดิบใน ต.สิงห์ อ.ไทรโยค มีความโดดเด่นอย่างไร (เช่น พริกพื้นถิ่นที่มีความเผ็ดเฉพาะตัว)
2. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีข้อจำกัดด้านเครื่องมือหรือไม่ (เช่น เครื่องโม่พริก, เครื่องซีลสุญญากาศ)

การเก็บข้อมูลควบคู่ไปกับการทำกิจกรรม (Action Research)
1. Pre-test/post-test ก่อนปรับปรุงสูตรหรือกระบวนการ ให้ทำแบบทดสอบ Sensory Test ไว้เป็นข้อมูลตั้งต้น เพื่อใช้เปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ที่ปรับปรุงแล้วในอนาคต
2. Product Passport จัดทำ “สมุดบันทึกคุณภาพ” เพื่อเก็บประวัติการผลิตแต่ละครั้ง ซึ่งจะเป็นรากฐาน สู่การขอรับรองมาตรฐาน อย. หรือ มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.)