พัฒนาถังหมักต้นแบบ

พัฒนาถังหมักต้นแบบ ชนิดหล่อเย็น ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ดังนี้

1.ถังหมักจำนวน 2 ถัง

-ถังหมัก 2 ชั้น(Double jacket)ทำด้วยวัสดุสแตนเสสเกรดอาหาร 304 ขนาดถังบรรจุไม่น้อยกว่า 60 ลิตร

-ถังทรงกรวย (Conical) มีช่องเก็บตัวอย่าง 1 ช่อง พร้อมก๊อกเก็บตัวอย่าง เปิด-ปิดช่องด้วยวาล์ว Tri-clampช่องเปลี่ยนถ่ายของเหลว 1 ช่อง เปิด-ปิดช่องด้วยวาล์ว Tri-clampพร้อมคันโยกควบคุมการไหล และช่องระบายตะกอน 1 ช่อง เปิด-ปิดช่องด้วยวาล์ว butterfly

-ใช้สารหล่อเย็นชนิดไกลคอลผสมน้ำ สามารถควบคุมความเย็นภายในถังขณะหมักได้ระหว่าง -3 องศาเซลเซียส ถึงอุณหภูมิห้อง

-มีหน้าจอแสดงอุณภูมิภายในถังหมักแบบดิจิตอล

-ฝาถังปิดสนิทแบบ Clamp 4 จุด เก็บแรงดันได้ไม่เกิน 15 psi พร้อมวาล์วปลดแรงดัน

-ขาถังทำด้วยเหล็กหนา ปรับระดับได้ มีจานรองแบบมีรูระบายอากาศ

 

2. ระบบทำความเย็นจำนวน 1 เครื่อง

-กำลังเครื่องทำความเย็น 780W(1HP)

-ใช้สารทำความเย็นชนิด r600a isobutane

-ถังบรรจุสารหล่อเย็นชนิดไกลคอลผสมน้ำปริมาตร ไม่น้อยกว่า 30 ลิตร

-ข้อต่อสารหล่อเย็นแบบ dry break

-รองรับการทำความเย็นพร้อมกันได้สูงสุด 4 ถัง แต่ละถังควบคุมการทำงานแยกอิสระ

-แสดงอุณหภูมิบนจอแสดงผลแบบดิจิตอล

-ขนาดเครื่องไม่เกิน กว้าง 415 มิลลิเมตร ยาว 415 มิลลิเมตร สูง 665 มิลลิเมตร

-ปั๊ม Head ไม่เกิน 5 เมตร

-อัตราการไหลไม่เกิน 600 ลิตร/ชั่วโมง

 

3. การติดตั้งและทดสอบ

-มีการติดตั้งพร้อมอุปกรณ์เสริม และทดสอบระบบให้พร้อมใช้งาน

-สาธิตการใช้งานและการดูแลรักษา

กิจกรรมย่อย 1.2 เก็บข้อมูลการผลิตใน-นอกฤดู

ผู้ดำเนินโครงการ ได้แก่ ดร.ศิรินันท์ ละศรีจันทร์ ดร.พจนีย์ แก้วคำแสน พร้อมนักศึกษา ได้ลงพื้นที่เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 เพื่อเก็บข้อมูลการผลิตในฤดู กระบวนการผลิต และติดตามกระบวนการหมัก 

โดยปกติแล้วทางกลุ่มดำเนินการหมักสาโทในช่วงฤดูหนาวระหว่างเดือนตุลาคม-เดือนกุมภาพันธ์ เนื่องจากให้ได้รสชาติดี อย่างไรก็ตามยังพบการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ไม่พึงประสงค์ ซึ่งคาดว่าเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้สาโทมีรสชาติไม่สม่ำเสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตนอกฤดูในภูมิอากาศเขตร้อน การปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์จะมีอัตราเร็วและหลากชนิดขึ้น

ปัจจุบันอยู่ในกระบวนการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์เพื่อเก็บข้อมูลการผลิตนอกฤดู

กิจกรรมย่อย 1.1 สำรวจข้อมูลชุมชนและปัจจัยการผลิต

ดร.ศิรินันท์ ละศรีจันทร์ และผู้รับจ้าง ได้ลงพื้นที่สำรวจข้อมูลชุมชนและปัจจัยการผลิต เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 โดยนางนัทธมน ไชยวรรณ หัวหน้ากลุ่มวิสาหกิจชุมชนไทโย้ยอุ่มเหม้า ได้รวบรวมสมาชิกกลุ่มผู้ดูแลกระบวนการผลิตสาโทมาให้ข้อมูลด้านปัจจัยการผลิต พบว่า

1) ข้าว ทางกลุ่มจะทำการสำรองข้าวจากครัวเรือนสมาชิกเพื่อใช้ผลิตสาโท โดยมักจะใช้ข้าวจากฤดูกาลที่แล้วเพราะให้รสชาติที่ดี ในขณะที่การใช้ข้าวใหม่จะให้รสเปรี้ยว ทั้งนี้ปริมาณที่สำรองยังไม่เคยทำการบันทึกไว้แต่ก็มีเพียงพอต่อการผลิตในแต่ละครั้ง ในการผลิตครั้งหนึ่งจะใช้ข้าวสารเหนียว 4 กิโลกรัม/ถังหมัก มีสมาชิกที่หมักสาโทอยู่ 4 ครัวเรือน ครัวเรือนละ 2 ถัง จึงอาจกล่าวได้ว่าในการผลิตสาโท 1 ครั้งจะใช้ข้าวสารเหนียวประมาณ 32 กิโลกรัม และในฤดูกาลผลิตปกติ 3 เดือน จะใช้ข้าวสารเหนียวประมาณ 96 กิโลกรัม นอกจากนี้ทางกลุ่มยังมีการทดลองปลูกข้าวสายพันธุ์ท้องถิ่น ผู้สำรวจจึงขอให้ทางกลุ่มรวบรวมเพิ่มเติมเพื่อสร้างอัตลักษณ์ให้ผลิตภัณฑ์ให้แล้วเสร็จภายในเดือนเมษายน 2569

2) เครื่องเทศ ได้แก่ ขิง ข่า ตะไคร้ พริกไทย หอมแดง ชะเอม และรากไม้ท้องถิ่น เป็นวัตถุดิบที่หาได้ในชุมชน และยังปลูกได้ในแปลงเกษตรอินทรีย์ โดยผู้สำรวจได้ให้ความสนใจรากไม้ท้องถิ่นเป็นพิเศษ ผู้สำรวจจึงขอให้ทางกลุ่มค้นหาและรวบรวมเพิ่มเติมเพื่อสร้างอัตลักษณ์ให้ผลิตภัณฑ์ให้แล้วเสร็จภายในเดือนเมษายน 2569

3) ลูกแป้ง ทางกลุ่มได้ทำการต่อเชื้อผลิตลูกแป้งเอง ผู้สำรวจสังเกตว่าการควบคุมคุณภาพลูกแป้งนั้นยังไม่ดีนัก เช่น ปริมาณเชื้อและการปนเปื้อนของเชื้ออื่นยังไม่ถูกควบคุม น้ำหนักและขนาดลูกแป้งสด สัดส่วนลูกแป้งและข้าวเหนียวนึ่งที่เหมาะสม จึงได้บันทึกไว้เพื่อปรับปรุงในกิจกรรมถัดไป

4) น้ำที่ใช้เป็นน้ำประปาหมู่บ้าน อาจมีผลกระทบไม่มากนักในช่วงฤดูหนาว แต่หากจะทำการผลิตนอกฤดูในฤดูร้อนและฤดูฝนอาจต้องพิจารณาปัจจัยคุณภาพน้ำเพิ่มเติม