วันที่ 3-4 มิถุนายน 2569

คณะดำเนินงานได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งและความยั่งยืนให้แก่เกษตรกรในภูมิภาค จึงได้ออกแบบกระบวนการทำงานที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ โดยเริ่มต้นจากการจัดประชุมวางแผนยุทธศาสตร์ร่วมกับภาคีเครือข่ายปศุสัตว์และตัวแทนวิสาหกิจชุมชนจำนวน 60 ราย จากกลุ่มจังหวัดสนุก (สกลนคร นครพนม และมุกดาหาร) เพื่อกำหนดทิศทางห่วงโซ่อุปทานในภาพรวมจากนั้นจึงได้ขยายผลเชิงปฏิบัติการลงสู่พื้นที่จริง (ณ ไอซ์โอม ฟาร์มแพะ) เพื่อแก้ปัญหาที่เป็นคอขวดสำคัญของเกษตรกร คือ "ต้นทุนค่าอาหารสัตว์ที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง" (โดยเฉพาะอาหารข้นสำเร็จรูปที่มีสัดส่วนสูงกว่าร้อยละ 60 ของต้นทุนทั้งหมด) รวมถึงแก้ปัญหาการขาดทักษะในการพัฒนาสูตรอาหาร และภาวะเลือดชิดในสายพันธุ์พื้นเมือง ซึ่งการขยายผลนี้สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติในการลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม และแผนพัฒนาจังหวัดสกลนครในการเพิ่มประสิทธิภาพการเกษตรด้วยนวัตกรรม

เพื่อให้งานวิจัยและยุทธศาสตร์ตอบโจทย์การแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ คณะทำงานได้ขับเคลื่อนกิจกรรมตามโครงสร้างห่วงโซ่คุณค่า 3 ระยะ ดังนี้:

• ระยะต้นน้ำ (วัตถุดิบและการผลิต): นำวัสดุเหลือใช้ภาคเกษตรในท้องถิ่นที่มีราคาถูกช่วงฤดูเก็บเกี่ยว มาผลิตเป็นอาหารหมักสำเร็จรูป (Fermented Total Mixed Ration: FTMR) ร่วมกับกระบวนการหมักยีสต์ เพื่อเพิ่มปริมาณโปรตีนทดแทนอาหารข้นราคาแพง พร้อมทั้งวางแผนจัดการและปรับปรุงสายพันธุ์เพื่อลดปัญหาการผสมเลือดชิดในชุมชน

• ระยะกลางน้ำ (การแปรรูปและมาตรฐาน): ศึกษาคุณค่าทางโภชนาการ แร่ธาตุ และพลังงานของอาหารสัตว์ให้เหมาะสมตามบริบท ควบคู่ไปกับยุทธศาสตร์การยกระดับเนื้อและนมแพะด้วยเทคโนโลยีเพื่อให้ได้มาตรฐาน อย. ตามมติที่ประชุมเครือข่าย

• ระยะปลายน้ำ (การตลาดและการหมุนเวียน): การตั้งจุดกระจายสินค้า เชื่อมโยงช่องทางการค้ากับโมเดิร์นเทรดในพื้นที่ และพัฒนาแพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ พร้อมทั้งส่งเสริมการนำมูลแพะกลับมาใช้เป็นปุ๋ยทางเลือกแทนสารเคมีเพื่อลดต้นทุนภาคการเกษตรอื่น ๆ

• ผลลัพธ์และความสำเร็จของกิจกรรม

   

  • เกิดแผนยุทธศาสตร์และเครือข่ายที่เข้มแข็ง: มีการเชื่อมโยงเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ-แกะ ระหว่าง 3 จังหวัด (สกลนคร นครพนม มุกดาหาร) ร่วมกับหน่วยงานปศุสัตว์อย่างเป็นระบบ

  • ลดต้นทุนการผลิตและพึ่งพาตนเองได้: เกษตรกรในพื้นที่ได้รับเทคโนโลยีพร้อมใช้ (FTMR และการหมักยีสต์) สามารถลดภาระค่าอาหารสัตว์ที่เป็นต้นทุนหลักลงได้อย่างมีนัยสำคัญ และช่วยลดการสูญเปล่าของผลผลิตทางการเกษตรในท้องถิ่น

  • การพัฒนาที่ยั่งยืน: เกิดการสร้าง "นวัตกรชุมชน" และ "เกษตรกรต้นแบบ" ที่มีทักษะความรู้ สามารถพึ่งพาตนเองและช่วยเหลือเกื้อกูลกันในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ส่งผลให้รายได้สุทธิของครัวเรือนเพิ่มสูงขึ้น และขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากตามแผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ได้อย่างเป็นรูปธรรม

วันที่ 25-26 พฤษภาคม 2569

1. บทนําและวัตถุประสงค์

ตามที่เครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะและหน่วยงานภาคีเครือข่าย ได้ร่วมกันกําหนด ทิศทางการพัฒนาห่วงโซ่คุณค่าแพะ-แกะ เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าและขยายช่องทางการตลาดใน พื้นที่กลุ่มจังหวัดสนุกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร จึงได้ดําเนินกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเนื้อแพะแปรรูป และ

ทดลองตลาดขึ้น เพื่อมุ่งเน้นการนําวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมอาหาร มาประยุกต์ใช้ ในการยกระดับวัตถุดิบในท้องถิ่น การจัดกิจกรรมในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนาสูตรและกระบวนการแปรรูป ผลิตภัณฑ์จากเนื้อแพะให้มีคุณภาพ ได้มาตรฐาน และถูกสุขอนามัย ควบคู่ไปกับการทดสอบการ ยอมรับของผู้บริโภคผ่านกิจกรรมทดลองตลาด เพื่อนําข้อมูลย้อนกลับมาใช้ในการปรับปรุง ผลิตภัณฑ์ให้ตรงความต้องการของตลาดอย่างแท้จริง

2. สรุปสาระสําคัญและการดําเนินงาน

การดําเนินกิจกรรมตลอดระยะเวลา2 วัน แบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก ดังนี้

ส่วนที่1: การพัฒนาผลิตภัณฑ์และแปรรูปเนื้อแพะ (วันที่ 25 พฤษภาคม 2569)

ดําเนินการ ณ ห้องปฏิบัติการ อาคาร9 ศูนย์วิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร โดยมีอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญ นักวิจัย และตัวแทนเกษตรกร ร่วมกัน ศึกษาและทดลองแปรรูปเนื้อแพะเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและแก้ปัญหาข้อจํากัด ด้านกลิ่นจําเพาะของเนื้อแพะ โดยมุ่งเน้นผลิตภัณฑ์ที่รับประทานง่ายและมีอายุการเก็บรักษาที่ยาว นานขึ้น

ส่วนที่2: การทดลองตลาดและการประเมินผล (วันที่ 26 พฤษภาคม 2569)

จัดกิจกรรมเปิดบูธทดลองตลาดเพื่อนําผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นแจกจ่ายและจําหน่ายให้แก่บุคลากร นักศึกษา และประชาชนทั่วไปที่สนใจ พร้อมทั้งจัดทําแบบประเมินความพึงพอใจและคุณลักษณะ ทางประสาทสัมผัส ทั้งในด้านรสชาติ กลิ่น สี และเนื้อสัมผัส เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงสถิติไปใช้ ในการวิเคราะห์และพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่ระดับพาณิชย์ต่อไป

สรุปผลิตภัณฑ์และแนวทางการพัฒนา ผลิตภัณฑ์แปรรูปต้นแบบ

1. ลูกชิ้นเนื้อแพะ / ไส้กรอกเนื้อแพะ

ผู้บริโภคให้การยอมรับในระดับดีมาก เนื้อสัมผัสมีความเด้งน่า รับประทาน ข้อเสนอแนะเพิ่ มเติมควรพัฒนาสูตรลดโซเดียมและ ปรับปรุงระบบบรรจุภัณฑ์แบบสูญญากาศเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาให้ ยาวนานขึ้น

2. เนื้อแพะแดดเดียว / แผ่นอบกรอบ

เป็นผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์กลุ่มผู้บริโภควัยทํางานและกลุ่มเยาวชน เป็นอย่างดี ได้รับคําชื่นชมในเรื่องการจัดการและดับกลิ่ นคาวได้ดี แนวทางต่อไปคือการออกแบบบรรจุภัณฑ์(Packaging) ให้ทันสมัย และดึงดูดใจ

3. แกงคั่ ว / มัสมั่ นเนื้อ แพะพร้อมทาน (Retort Pouch)

ได้รับความสนใจอย่างมากจากกลุ่มครอบครัว ควรส่งเสริม กระบวนการฆ่าเชื้อด้วยความร้อนสูงเพื่อพัฒนาระดับอุตสาหกรรม

และผลักดันเข้าสู่กระบวนการขอมาตรฐาน อย. ต่อไป

5. ผลลัพธ์และสรุปงบประมาณ

การดําเนินงานครั้งนี้สําเร็จลุล่วงตามวัตถุประสงค์ทุกประการมีผู้เข้าร่วม 40 ราย โดยใช้จ่ายงบประมาณรวม ทั้งสิ้น62,000 บาท ซึ่งครอบคลุมค่าวัสดุอุปกรณ์ในการแปรรูป ค่าวัตถุดิบเนื้อแพะ ค่าบรรจุ ภัณฑ์ต้นแบบ และการจัดกิจกรรมทดลองตลาด ผลลัพธ์ที่ได้ทําให้เกษตรกรและผู้รับผิดชอบ โครงการได้ผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่มีศักยภาพ ตลอดจนเข้าใจพฤติกรรมและความต้องการของผู้บริโภค ซึ่งเป็นฐานข้อมูลสําคัญในการส่งเสริมห่วงโซ่คุณค่าและการตลาดนําการผลิตอย่างเป็น รูปธรAรมและยั่งยืน

วันที่ 25-26 มีนาคม 2569

1. ที่มาของกิจกรรม

คณะดำเนินงานโครงการส่งเสริมและพัฒนาห่วงโซ่เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ – แกะ ครบวงจร แบบมี ส่วนร่วม ได้เล็งเห็นถึงความสําคัญในการสร้างความเข้มแข็งและความยั่งยืนให้แก่เกษตรกรใน ภูมิภาค จึงได้จัดกิจกรรมการประชุมเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในพื้นที่จังหวัดสกลนคร ร่วม กับหน่วยงานภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย สํานักงานปศุสัตว์จังหวัดสกลนคร สํานักงานปศุสัตว์เขต4 และภาคีเครือข่ายภาคส่วนต่าง ๆ ขึ้นในระหว่างวันที่ 25-26มีนาคม พ.ศ. 2569ณ ห้องประชุมศรีคราม อาคาร 9 ชั้น 1 คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร โดยได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.ทศวรรษ สีตะวัน มาเป็น ประธานในพิธีเปิดการประชุม และมีนายเทพกร ลีลาแต้ม หัวหน้าโครงการฯ เป็นผู้ควบคุมและ ชี้แจงรายละเอียดในรายประเด็นที่เกี่ยวข้อง การจัดกิจกรรมในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อร่วมกันกําหนดทิศทางการดําเนินงานใน รอบปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 โดยมุ่งเน้นการบูรณาการองค์ความรู้และการจัดการอย่างเป็น ระบบใน 3 ประเด็นยุทธศาสตร์สําคัญ ได้แก่ การพัฒนาช่องทางการตลาด การยกระดับการ แปรรูปผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่า และการเพิ่มประสิทธิภาพระบบการจําหน่ายสินค้า เพื่อตอบ สนองต่อความต้องการของตลาดและการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจอย่างเท่าทัน

2. ผู้เข้าร่วมประชุมและภาคีเครือข่าย

การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ประกอบด้วยผู้เข้าร่วมประชุมรวมทั้งสิ้นจำนวน 60 ราย ซึ่งเป็นตัวแทนจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในเขตพื้นที่กลุ่มจังหวัดสนุก ได้แก่ จังหวัดสกลนคร จังหวัดนครพนม และจังหวัดมุกดาหาร ตลอดจนเจ้าหน้าที่และผู้เชี่ยวชาญจากสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดสกลนคร และสำนักงานปศุสัตว์เขต 4 เพื่อร่วมกันบูรณาการห่วงโซ่อุปทานร่วมกันในระดับพื้นที่

3. งบประมาณที่ใช้ในการดำเนินงาน

การดำเนินกิจกรรมในครั้งนี้ ได้รับการจัดสรรงบประมาณภายใต้โครงการส่งเสริมและพัฒนาห่วงโซ่เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ – แกะ ครบวงจร แบบมีส่วนร่วม รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 55,000 บาท (ห้าหมื่นห้าพันบาทถ้วน)ซึ่งได้นำไปใช้จ่ายอย่างคุ้มค่าและเป็นไปตามระเบียบพัสดุ ได้แก่ ค่าวัสดุอุปกรณ์จัดประชุม ค่าอาหาร เครื่องดื่ม และค่าสื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์

4. ผลลัพธ์และการขับเคลื่อนรายประเด็น

ที่ประชุมมีมติร่วมกันในการกำหนดแนวทางปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ใน 3 ด้านหลัก คือ ด้านการพัฒนาช่องทางตลาด โดยสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่าง 3 จังหวัด และพัฒนาแพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ ด้านการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า โดยยกระดับเนื้อและนมแพะด้วยเทคโนโลยีให้ได้มาตรฐาน อย. และ ด้านการจำหน่าย โดยการตั้งจุดกระจายสินค้าและเชื่อมโยงช่องทางการค้ากับโมเดิร์นเทรดในพื้นที่

5. บทสรุป

ผลจากการดําเนินกิจกรรมในครั้งนี้ ทําให้เกิดโครงร่างแผนยุทธศาสตร์ร่วมของเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้เกิดการจัดการห่วงโซ่คุณค่าที่มีประสิทธิภาพตั้งแต่ต้นนํ้ากลางนํ้า จนถึงปลายนํ้าพร้อมสร้าง