กปว. #กองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

รหัสโครงการ

6533

ผู้รับผิดชอบโครงการ

นางพรประภา ชุนถนอม 083-094-9792

หน่วยงาน

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร

ชื่อโครงการ

นวัตกรรมการทำแห้งข้าวเม่าบ้านนาล้อมและผลพลอยได้ด้วยตู้อบแห้งพลังงานชีวมวล

พิกัด

ละติจูด : ลองติจูด :

ผู้รับผิดชอบ

วัตถุประสงค์

1. เพื่อออกแบบตู้อบแห้งข้าวเม่าและผลพลอยได้ที่เหมาะสมกับชุมชนด้วยพลังงานชีวมวล 2. เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากข้าวเม่าและผลพลอยได้พร้อมออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อขอ อย. (เลขสารบบอาหาร)์การเรียนรู้อย่างครบวงจร.

ตัวชี้วัด

งบประมาณอนุมัติ

205,800

งบประมาณที่ใช้

174,000

งบประมาณที่เหลือ

31,800

ข้อเสนอโครงการ

รายงานฉบับสมบูรณ์

ยืนยันโครงการ

04/03/2569

ผู้รับบริการ(แผน)

ผู้รับบริการ(จริง)

ติดตามผล

นำไปใช้ประโยชน์

มูลค่าทางเศรษฐกิจ

ความพึงพอใจ

ปัจจัยนำเข้า

ผลผลิต

แผน

ผล

ผลลัพธ์

แผน

ผล

ผลกระทบ

แผน

ผล

ไตรมาส ผลการดำเนินงาน งบประมาณที่ใช้ ผู้รับบริการ

3 [22057]

กิจกรรมที่ 13 ประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์
เมื่อจัดเตรียมข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศ บรรจุถุงขนาด 1 กก. ตรวจวัดค่าคุณภาพเบื้องต้นก่อนเก็บรักษา ได้แก่ ความชื้น, ค่า aw, สี ( L*, a*, b*, C*, h°) เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด, เชื้อยีสต์และรา ดังแสดงในตารางที่ 1 แล้วนำตัวอย่างมาแบ่ง 3 ส่วน เพื่อเก็บรักษาในสภาวะต่างกัน 3 ระดับ ได้แก่ เก็บรักษาที่อุณหภูมิในตู้เย็นทั่วไป (5°C) ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) และตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) แล้วสุ่มตัวอย่าง วิเคราะห์คุณภาพ 6 ครั้ง ดังแสดงในตารางที่ 2

ตารางที่ 1 คุณภาพของข้าวเม่าสด
รายการ ผลวิเคราะห์
ความชื้น 89.03+0.09 %
ค่า aw 0.9199+0.0002
ค่าสี L* 45.43+0.48
ค่าสี a* 3.02+0.22
ค่าสี b* 29.17+0.29
ค่าสี C* 29.32+0.55
ค่าสี h° 84.19+0.42
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2906+22 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 117+30 CFU/g

ตารางที่ 2 คุณภาพของข้าวเม่าที่เก็บรักษาในสภาวะต่างกัน
ครั้งที่ อุณหภูมิการเก็บรักษา รายการ ผลวิเคราะห์
1 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.04+0.08 %
ค่า aw 0.9198+0.0001
ค่าสี L* 45.42+0.37
ค่าสี a* 3.02+0.20
ค่าสี b* 29.16+0.55
ค่าสี C* 29.31+0.44
ค่าสี h° 84.18+0.47
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4277+29 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 127+38 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.07 %
ค่า aw 0.9197+0.0003
ค่าสี L* 45.41+0.66
ค่าสี a* 3.01+0.21
ค่าสี b* 29.15+0.25
ค่าสี C* 29.31+0.50
ค่าสี h° 84.17+0.40
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 115+20 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.05 %
ค่า aw 0.9197+0.0004
ค่าสี L* 45.42+0.75
ค่าสี a* 3.01+0.22
ค่าสี b* 29.15+0.34
ค่าสี C* 29.31+0.77
ค่าสี h° 84.17+0.76
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 110+25 CFU/g
2 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.05+0.09 %
ค่า aw 0.9198+0.0001
ค่าสี L* 45.42+0.37
ค่าสี a* 3.02+0.21
ค่าสี b* 29.16+0.57
ค่าสี C* 29.31+0.40
ค่าสี h° 84.18+0.44
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4290+21 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 150+32 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 %
ค่า aw 0.9197+0.0003
ค่าสี L* 45.41+0.66
ค่าสี a* 3.01+0.28
ค่าสี b* 29.15+0.19
ค่าสี C* 29.31+0.50
ค่าสี h° 84.17+0.42
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 110+40 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 %
ค่า aw 0.9197+0.0004
ค่าสี L* 45.40+0.66
ค่าสี a* 3.01+0.29
ค่าสี b* 29.15+0.18
ค่าสี C* 29.31+0.77
ค่าสี h° 84.17+0.56
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 30+27 CFU/g
3 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.06+0.07 %
ค่า aw 0.9198+0.0001
ค่าสี L* 45.41+0.31
ค่าสี a* 3.02+0.25
ค่าสี b* 29.15+0.51
ค่าสี C* 29.31+0.36
ค่าสี h° 84.18+0.47
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 3300+22 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 15+15 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 %
ค่า aw 0.9197+0.0002
ค่าสี L* 45.41+0.69
ค่าสี a* 3.01+0.33
ค่าสี b* 29.15+0.17
ค่าสี C* 29.31+0.54
ค่าสี h° 84.17+0.33
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2505+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.08 %
ค่า aw 0.9197+0.0005
ค่าสี L* 45.41+0.71
ค่าสี a* 3.01+0.40
ค่าสี b* 29.15+0.18
ค่าสี C* 29.31+0.70
ค่าสี h° 84.17+0.79
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
4 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.07 %
ค่า aw 0.9198+0.0002
ค่าสี L* 45.41+0.31
ค่าสี a* 3.01+0.22
ค่าสี b* 29.14+0.50
ค่าสี C* 29.31+0.21
ค่าสี h° 84.16+0.44
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4370+23 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 298+30 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.05+0.07 %
ค่า aw 0.9197+0.0004
ค่าสี L* 45.41+0.12
ค่าสี a* 3.00+0.11
ค่าสี b* 29.15+0.21
ค่าสี C* 29.31+0.40
ค่าสี h° 84.17+0.20
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+7 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 %
ค่า aw 0.9197+0.0006
ค่าสี L* 45.41+0.72
ค่าสี a* 3.00+0.28
ค่าสี b* 29.15+0.12
ค่าสี C* 29.31+0.70
ค่าสี h° 84.17+0.44
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+2 CFU/g
5 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 %
ค่า aw 0.9197+0.0009
ค่าสี L* 45.41+0.31
ค่าสี a* 3.01+0.27
ค่าสี b* 29.14+0.42
ค่าสี C* 29.31+0.44
ค่าสี h° 84.16+0.27
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4270+65 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 301+30 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.05 %
ค่า aw 0.9196+0.0005
ค่าสี L* 45.40+0.61
ค่าสี a* 3.00+0.31
ค่าสี b* 29.14+0.36
ค่าสี C* 29.31+0.30
ค่าสี h° 84.16+0.22
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.04 %
ค่า aw 0.9197+0.0004
ค่าสี L* 45.40+0.72
ค่าสี a* 3.00+0.11
ค่าสี b* 29.14+0.09
ค่าสี C* 29.31+0.77
ค่าสี h° 84.16+0.24
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
6 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 %
ค่า aw 0.9197+0.0005
ค่าสี L* 45.41+0.32
ค่าสี a* 3.00+0.30
ค่าสี b* 29.14+0.25
ค่าสี C* 29.31+0.44
ค่าสี h° 84.16+0.40
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 5030+18 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 350+64 CFU/g
ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.09 %
ค่า aw 0.9196+0.0008
ค่าสี L* 45.40+0.65
ค่าสี a* 3.00+0.31
ค่าสี b* 29.14+0.11
ค่าสี C* 29.31+0.15
ค่าสี h° 84.16+0.62
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 15+5 CFU/g
ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.06 %
ค่า aw 0.9196+0.0007
ค่าสี L* 45.40+0.28
ค่าสี a* 3.00+0.37
ค่าสี b* 29.14+0.22
ค่าสี C* 29.31+0.64
ค่าสี h° 84.15+0.70
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 5+2 CFU/g

ประเมินอายุการเก็บรักษา
ผลิตภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศที่เก็บรักษาใน 3 สภาวะ (อุณหภูมิตู้เย็นหรือ 5°C ช่องแช่แข็งหรือ 0°C และตู้แช่ไอศกรีมหรือ -20°C) เมื่อเวลาการเก็บรักษานานขึ้นพบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยทั้งทางกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา โดยพบว่าเมื่อเก็บรักษาข้าวเม่าที่อุณหภูมิต่ำจะทำให้เชื้อจุลินทรีย์มีแนวโน้มลดลงตามระยะเวลาการเก็บรักษาที่นานขึ้น แต่ข้าวเม่าที่เก็บรักษาในตู้เย็นทั่วไปจะมีแนวโน้มเสื่อมคุณภาพได้มากกว่าการเก็บในช่องแข่แข็งในตู้เย็น และตู้แช่เยือกแข็ง ตามลำดับ อาจเนื่องจากข้าวเม่าบรรจุในถุงพลาสติกซีลปิดผนึกแบบสุญญากาศ ทำให้ไม่มีอากาศภายใน จึงไม่ก่อให้เกิดปฏิกิริยาการเปลี่ยนแปลงทางเคมี กายภาพ และไม่มีออกซิเจนมากเพียงพอที่จะทำให้เชื้อจุลินทรีย์เจริญเติบโต อย่างไรก็ตาม การเก็บรักษาข้าวเม่าในตู้เย็นทั่วไปจะเก็บไว้ได้ไม่นานเท่าช่องแช่แข็ง และตู้แช่เยือกแข็ง ซึ่งสามารถเก็บได้นานอย่างน้อย 1 ปี ดังนั้น หากต้องการเก็บรักษาข้าวเม่าเพื่อบริโภคในชีวิตประจำวันและมีต้นทุนต่ำ การเก็บรักษาในตู้เย็นในช่วงระยะเวลา 3-6 เดือน น่าจะเหมาะสมต่อการบริโภคโดยที่ยังคงมีสี กลิ่น รส และเนื้อสัมผัสใกล้เคียงกับข้าวเม่าสด

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22057]
37000 0

3 [22056]

กิจกรรมที่ 12จัดทำบรรจุภัณฑ์ต้นแบบ

ออกแบบฉลากสินค้าและบรรจุภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศขนาดบรรจุ 1 กก. ตามข้อกำหนดของ อย. จำนวน 2 แบบ และจัดทำบรรจุภัณฑ์แบบกล่องกระดาษ A3 (ที่มีความกว้าง 12.36 เซนติเมตร สูง 14.93 เซนติเมตร และหนาหรือลึก 4.63 เซนติเมตร)

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22056]
40000 0

3 [22055]

กิจกรรมที่ 11 วิเคราะห์คุณค่าอาหารและมาตรฐานผลิตภัณฑ์

นำข้าวเม่าซีลบรรจุถุงสุญญากาศวิเคราะห์คุณภาพ ดังแสดงในตารางที่ 1

ตารางที่ 1 ผลการวิเคราะห์คุณภาพ

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22055]
31200 0

3 [22051]

กิจกรรมที่ 10 ทดสอบทางด้านประสาทสัมผัสและคัดเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม

ทดสอบชิมผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่าโดยใช้แบบสอบถามมาตรฐานการทดสอบทางประสาทสัมผัส (Hedonic Scale 9ระดับ) กับอาสาสมัคร จำนวน 50 คน

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22051]
0 0

3 [22049]

จากผลการอบรมโดยผศ.สุกัญญา สายธิ แล้วพบว่า สมาชิกกลุ่มออกแบบผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า โดยร่วมกันกำหนดชนิดและขนาดของบรรจุภัณฑ์ น้ำหนักบรรจุ รูปแบบของสี ภาพสินค้า ชื่อสินค้า เป็นต้น ซึ่งได้จำลองการออกแบบบรรจุภัณฑ์โดยใช้ AI ดังแสดงในรูปภาพประกอบ และให้สมาชิกกลุ่มร่วมกันคัดเลือกรูปแบบบรรจุภัณฑ์
1.โจ๊กข้าวเม่า น้ำหนักสุทธิ 30 กรัม บรรจุในซองหรือถ้วยพลาสติกที่ใช้กับไมโครเวฟได้
2.ชาชงข้าวเม่า บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง
3.ชาชงข้าวเม่าหอมแดง บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22049]
6800 50

3 [22047]

เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากร คือ ผศ.สัณหวัจน์ ทองแดง ได้บรรยาย เรื่อง หลักการทำแห้งโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล และได้อบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การทำแห้งวัตถุดิบโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล, เทคนิคการปรับสภาวะการทำแห้งของตู้อบพลังงานชีวมวล นอกจากนั้น รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้ปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ที่ปรับปรุงใหม่ ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22047]
0 30

3 [22046]

กิจกรรมที่ 9 ปรับปรุงสูตรผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีและแนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์

เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากรปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า และแนวทางการปรับปรุงผลิตภัณฑ์ วิทยากรคือ ผศ.สุกัญญา สายธิ ได้บรรยาย เรื่อง หลักการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ฉลากสินค้า และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง,แนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า รวมทั้งปฏิบัติการ เรื่อง การออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22046]
23600 30

2 [21205]

กิจกรรมที่ 8 ทบทวนและวางแผนการดำเนินงานโครงการปีที่ 2 / ฝึกอบรมหลักสูตรการออกแบบโมเดลธุรกิจ โมเดลธุรกิจเพื่อสังคม การจัดการกลุ่ม และการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน

เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรม ทบทวนและวางแผนการดำเนินงานโครงการปีที่ 2 โดย รศ.ดร.พรประภา ชุนถนอม และ ผศ.ดร.กรรณิการ์ สมบุญ ได้บรรยาย เรื่อง การออกแบบโมเดลธุรกิจ โมเดลธุรกิจเพื่อสังคม รวมทั้งปฏิบัติการ เรื่อง การจัดการกลุ่ม และการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 33 คน

โครงการปีที่ 1 ได้จัดกิจกรรมตามแผนงานครบถ้วนแล้ว และได้สูตรการผลิต 3 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ โจ๊กข้าวเม่ากึ่งสำเร็จรูป เครื่องดื่มพร้อมชงจากข้าวเม่า และเครื่องดื่มพร้อมชงจากข้าวเม่าผสมหอมแดง ซึ่งต้องปรับปรุงสูตรและกระบวนการผลิตในปีที่ 2

จากผลการอบรมโดยผศ.ดร.กรรณิการ์ สมบุญ แล้วพบว่า สมาชิกกลุ่มทั้งผู้ใหญ่และเด็กนักเรียนสามารถจัดทำ BMC ข้าวเม่าได้ โดยสมาชิกได้วางตำแหน่งผลิตภัณฑ์เป็นอาหารที่มีคุณค่า มีอัตลักษณ์ที่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพและปลอดภัยจากท้องถิ่นเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ลูกค้า

การจัดการกลุ่มโดยแบ่งตามโครงสร้าง 2 กลุ่มใหญ่ คือกลุ่มผู้ผลิต (ปัจจุบันมีสมาชิก 30 คน) ที่ผลิตข้าวเม่า กลุ่มการตลาดและประชาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นทั้งสมาชิกวิสาหกิจและคนในชุมชน โดยทำการจำหน่ายสินค้าผ่านออนไลน์ และออฟไลน์ เช่น การออกบูทจำหน่ายสินค้าในหน่วยงานของรัฐ และวิสาหกิจชุมชนฯ นี้ได้มีการจัดทำบัญชีรายรับและรายจ่ายชัดเจนแล้ว ส่วนการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน โดยจัดทำกองทุนสังคมสำหรับช่วยเหลือผู้ยากไร้ และให้ทุนการศึกษา

รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 24/03/2569 [21205]
35400 30

ไตรมาส	ผลการดำเนินงาน	งบประมาณที่ใช้	ผู้รับบริการ
3 [22057]	กิจกรรมที่ 13 ประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ เมื่อจัดเตรียมข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศ บรรจุถุงขนาด 1 กก. ตรวจวัดค่าคุณภาพเบื้องต้นก่อนเก็บรักษา ได้แก่ ความชื้น, ค่า aw, สี ( L, a, b, C, h°) เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด, เชื้อยีสต์และรา ดังแสดงในตารางที่ 1 แล้วนำตัวอย่างมาแบ่ง 3 ส่วน เพื่อเก็บรักษาในสภาวะต่างกัน 3 ระดับ ได้แก่ เก็บรักษาที่อุณหภูมิในตู้เย็นทั่วไป (5°C) ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) และตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) แล้วสุ่มตัวอย่าง วิเคราะห์คุณภาพ 6 ครั้ง ดังแสดงในตารางที่ 2 ตารางที่ 1 คุณภาพของข้าวเม่าสด รายการ ผลวิเคราะห์ ความชื้น 89.03+0.09 % ค่า aw 0.9199+0.0002 ค่าสี L* 45.43+0.48 ค่าสี a* 3.02+0.22 ค่าสี b* 29.17+0.29 ค่าสี C* 29.32+0.55 ค่าสี h° 84.19+0.42 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2906+22 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 117+30 CFU/g ตารางที่ 2 คุณภาพของข้าวเม่าที่เก็บรักษาในสภาวะต่างกัน ครั้งที่ อุณหภูมิการเก็บรักษา รายการ ผลวิเคราะห์ 1 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.04+0.08 % ค่า aw 0.9198+0.0001 ค่าสี L* 45.42+0.37 ค่าสี a* 3.02+0.20 ค่าสี b* 29.16+0.55 ค่าสี C* 29.31+0.44 ค่าสี h° 84.18+0.47 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4277+29 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 127+38 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.07 % ค่า aw 0.9197+0.0003 ค่าสี L* 45.41+0.66 ค่าสี a* 3.01+0.21 ค่าสี b* 29.15+0.25 ค่าสี C* 29.31+0.50 ค่าสี h° 84.17+0.40 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 115+20 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.05 % ค่า aw 0.9197+0.0004 ค่าสี L* 45.42+0.75 ค่าสี a* 3.01+0.22 ค่าสี b* 29.15+0.34 ค่าสี C* 29.31+0.77 ค่าสี h° 84.17+0.76 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 110+25 CFU/g 2 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.05+0.09 % ค่า aw 0.9198+0.0001 ค่าสี L* 45.42+0.37 ค่าสี a* 3.02+0.21 ค่าสี b* 29.16+0.57 ค่าสี C* 29.31+0.40 ค่าสี h° 84.18+0.44 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4290+21 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 150+32 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 % ค่า aw 0.9197+0.0003 ค่าสี L* 45.41+0.66 ค่าสี a* 3.01+0.28 ค่าสี b* 29.15+0.19 ค่าสี C* 29.31+0.50 ค่าสี h° 84.17+0.42 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 110+40 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 % ค่า aw 0.9197+0.0004 ค่าสี L* 45.40+0.66 ค่าสี a* 3.01+0.29 ค่าสี b* 29.15+0.18 ค่าสี C* 29.31+0.77 ค่าสี h° 84.17+0.56 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 30+27 CFU/g 3 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.06+0.07 % ค่า aw 0.9198+0.0001 ค่าสี L* 45.41+0.31 ค่าสี a* 3.02+0.25 ค่าสี b* 29.15+0.51 ค่าสี C* 29.31+0.36 ค่าสี h° 84.18+0.47 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 3300+22 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 15+15 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 % ค่า aw 0.9197+0.0002 ค่าสี L* 45.41+0.69 ค่าสี a* 3.01+0.33 ค่าสี b* 29.15+0.17 ค่าสี C* 29.31+0.54 ค่าสี h° 84.17+0.33 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2505+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.08 % ค่า aw 0.9197+0.0005 ค่าสี L* 45.41+0.71 ค่าสี a* 3.01+0.40 ค่าสี b* 29.15+0.18 ค่าสี C* 29.31+0.70 ค่าสี h° 84.17+0.79 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g 4 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.07 % ค่า aw 0.9198+0.0002 ค่าสี L* 45.41+0.31 ค่าสี a* 3.01+0.22 ค่าสี b* 29.14+0.50 ค่าสี C* 29.31+0.21 ค่าสี h° 84.16+0.44 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4370+23 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 298+30 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.05+0.07 % ค่า aw 0.9197+0.0004 ค่าสี L* 45.41+0.12 ค่าสี a* 3.00+0.11 ค่าสี b* 29.15+0.21 ค่าสี C* 29.31+0.40 ค่าสี h° 84.17+0.20 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+7 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 % ค่า aw 0.9197+0.0006 ค่าสี L* 45.41+0.72 ค่าสี a* 3.00+0.28 ค่าสี b* 29.15+0.12 ค่าสี C* 29.31+0.70 ค่าสี h° 84.17+0.44 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+2 CFU/g 5 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 % ค่า aw 0.9197+0.0009 ค่าสี L* 45.41+0.31 ค่าสี a* 3.01+0.27 ค่าสี b* 29.14+0.42 ค่าสี C* 29.31+0.44 ค่าสี h° 84.16+0.27 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4270+65 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 301+30 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.05 % ค่า aw 0.9196+0.0005 ค่าสี L* 45.40+0.61 ค่าสี a* 3.00+0.31 ค่าสี b* 29.14+0.36 ค่าสี C* 29.31+0.30 ค่าสี h° 84.16+0.22 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.04 % ค่า aw 0.9197+0.0004 ค่าสี L* 45.40+0.72 ค่าสี a* 3.00+0.11 ค่าสี b* 29.14+0.09 ค่าสี C* 29.31+0.77 ค่าสี h° 84.16+0.24 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g 6 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 % ค่า aw 0.9197+0.0005 ค่าสี L* 45.41+0.32 ค่าสี a* 3.00+0.30 ค่าสี b* 29.14+0.25 ค่าสี C* 29.31+0.44 ค่าสี h° 84.16+0.40 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 5030+18 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 350+64 CFU/g ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.09 % ค่า aw 0.9196+0.0008 ค่าสี L* 45.40+0.65 ค่าสี a* 3.00+0.31 ค่าสี b* 29.14+0.11 ค่าสี C* 29.31+0.15 ค่าสี h° 84.16+0.62 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 15+5 CFU/g ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.06 % ค่า aw 0.9196+0.0007 ค่าสี L* 45.40+0.28 ค่าสี a* 3.00+0.37 ค่าสี b* 29.14+0.22 ค่าสี C* 29.31+0.64 ค่าสี h° 84.15+0.70 เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g เชื้อยีสต์และรา 5+2 CFU/g ประเมินอายุการเก็บรักษา ผลิตภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศที่เก็บรักษาใน 3 สภาวะ (อุณหภูมิตู้เย็นหรือ 5°C ช่องแช่แข็งหรือ 0°C และตู้แช่ไอศกรีมหรือ -20°C) เมื่อเวลาการเก็บรักษานานขึ้นพบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยทั้งทางกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา โดยพบว่าเมื่อเก็บรักษาข้าวเม่าที่อุณหภูมิต่ำจะทำให้เชื้อจุลินทรีย์มีแนวโน้มลดลงตามระยะเวลาการเก็บรักษาที่นานขึ้น แต่ข้าวเม่าที่เก็บรักษาในตู้เย็นทั่วไปจะมีแนวโน้มเสื่อมคุณภาพได้มากกว่าการเก็บในช่องแข่แข็งในตู้เย็น และตู้แช่เยือกแข็ง ตามลำดับ อาจเนื่องจากข้าวเม่าบรรจุในถุงพลาสติกซีลปิดผนึกแบบสุญญากาศ ทำให้ไม่มีอากาศภายใน จึงไม่ก่อให้เกิดปฏิกิริยาการเปลี่ยนแปลงทางเคมี กายภาพ และไม่มีออกซิเจนมากเพียงพอที่จะทำให้เชื้อจุลินทรีย์เจริญเติบโต อย่างไรก็ตาม การเก็บรักษาข้าวเม่าในตู้เย็นทั่วไปจะเก็บไว้ได้ไม่นานเท่าช่องแช่แข็ง และตู้แช่เยือกแข็ง ซึ่งสามารถเก็บได้นานอย่างน้อย 1 ปี ดังนั้น หากต้องการเก็บรักษาข้าวเม่าเพื่อบริโภคในชีวิตประจำวันและมีต้นทุนต่ำ การเก็บรักษาในตู้เย็นในช่วงระยะเวลา 3-6 เดือน น่าจะเหมาะสมต่อการบริโภคโดยที่ยังคงมีสี กลิ่น รส และเนื้อสัมผัสใกล้เคียงกับข้าวเม่าสด รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22057]	37000	0
3 [22056]	กิจกรรมที่ 12จัดทำบรรจุภัณฑ์ต้นแบบ ออกแบบฉลากสินค้าและบรรจุภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศขนาดบรรจุ 1 กก. ตามข้อกำหนดของ อย. จำนวน 2 แบบ และจัดทำบรรจุภัณฑ์แบบกล่องกระดาษ A3 (ที่มีความกว้าง 12.36 เซนติเมตร สูง 14.93 เซนติเมตร และหนาหรือลึก 4.63 เซนติเมตร) รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22056]	40000	0
3 [22055]	กิจกรรมที่ 11 วิเคราะห์คุณค่าอาหารและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ นำข้าวเม่าซีลบรรจุถุงสุญญากาศวิเคราะห์คุณภาพ ดังแสดงในตารางที่ 1 ตารางที่ 1 ผลการวิเคราะห์คุณภาพ รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22055]	31200	0
3 [22051]	กิจกรรมที่ 10 ทดสอบทางด้านประสาทสัมผัสและคัดเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม ทดสอบชิมผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่าโดยใช้แบบสอบถามมาตรฐานการทดสอบทางประสาทสัมผัส (Hedonic Scale 9ระดับ) กับอาสาสมัคร จำนวน 50 คน รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22051]	0	0
3 [22049]	จากผลการอบรมโดยผศ.สุกัญญา สายธิ แล้วพบว่า สมาชิกกลุ่มออกแบบผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า โดยร่วมกันกำหนดชนิดและขนาดของบรรจุภัณฑ์ น้ำหนักบรรจุ รูปแบบของสี ภาพสินค้า ชื่อสินค้า เป็นต้น ซึ่งได้จำลองการออกแบบบรรจุภัณฑ์โดยใช้ AI ดังแสดงในรูปภาพประกอบ และให้สมาชิกกลุ่มร่วมกันคัดเลือกรูปแบบบรรจุภัณฑ์ 1.โจ๊กข้าวเม่า น้ำหนักสุทธิ 30 กรัม บรรจุในซองหรือถ้วยพลาสติกที่ใช้กับไมโครเวฟได้ 2.ชาชงข้าวเม่า บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง 3.ชาชงข้าวเม่าหอมแดง บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22049]	6800	50
3 [22047]	เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากร คือ ผศ.สัณหวัจน์ ทองแดง ได้บรรยาย เรื่อง หลักการทำแห้งโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล และได้อบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การทำแห้งวัตถุดิบโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล, เทคนิคการปรับสภาวะการทำแห้งของตู้อบพลังงานชีวมวล นอกจากนั้น รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้ปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ที่ปรับปรุงใหม่ ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22047]	0	30
3 [22046]	กิจกรรมที่ 9 ปรับปรุงสูตรผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีและแนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์ เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากรปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า และแนวทางการปรับปรุงผลิตภัณฑ์ วิทยากรคือ ผศ.สุกัญญา สายธิ ได้บรรยาย เรื่อง หลักการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ฉลากสินค้า และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง,แนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า รวมทั้งปฏิบัติการ เรื่อง การออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 03/07/2569 [22046]	23600	30
2 [21205]	กิจกรรมที่ 8 ทบทวนและวางแผนการดำเนินงานโครงการปีที่ 2 / ฝึกอบรมหลักสูตรการออกแบบโมเดลธุรกิจ โมเดลธุรกิจเพื่อสังคม การจัดการกลุ่ม และการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรม ทบทวนและวางแผนการดำเนินงานโครงการปีที่ 2 โดย รศ.ดร.พรประภา ชุนถนอม และ ผศ.ดร.กรรณิการ์ สมบุญ ได้บรรยาย เรื่อง การออกแบบโมเดลธุรกิจ โมเดลธุรกิจเพื่อสังคม รวมทั้งปฏิบัติการ เรื่อง การจัดการกลุ่ม และการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 33 คน โครงการปีที่ 1 ได้จัดกิจกรรมตามแผนงานครบถ้วนแล้ว และได้สูตรการผลิต 3 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ โจ๊กข้าวเม่ากึ่งสำเร็จรูป เครื่องดื่มพร้อมชงจากข้าวเม่า และเครื่องดื่มพร้อมชงจากข้าวเม่าผสมหอมแดง ซึ่งต้องปรับปรุงสูตรและกระบวนการผลิตในปีที่ 2 จากผลการอบรมโดยผศ.ดร.กรรณิการ์ สมบุญ แล้วพบว่า สมาชิกกลุ่มทั้งผู้ใหญ่และเด็กนักเรียนสามารถจัดทำ BMC ข้าวเม่าได้ โดยสมาชิกได้วางตำแหน่งผลิตภัณฑ์เป็นอาหารที่มีคุณค่า มีอัตลักษณ์ที่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพและปลอดภัยจากท้องถิ่นเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ลูกค้า การจัดการกลุ่มโดยแบ่งตามโครงสร้าง 2 กลุ่มใหญ่ คือกลุ่มผู้ผลิต (ปัจจุบันมีสมาชิก 30 คน) ที่ผลิตข้าวเม่า กลุ่มการตลาดและประชาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นทั้งสมาชิกวิสาหกิจและคนในชุมชน โดยทำการจำหน่ายสินค้าผ่านออนไลน์ และออฟไลน์ เช่น การออกบูทจำหน่ายสินค้าในหน่วยงานของรัฐ และวิสาหกิจชุมชนฯ นี้ได้มีการจัดทำบัญชีรายรับและรายจ่ายชัดเจนแล้ว ส่วนการจัดสรรกำไรเพื่อสังคมและชุมชน โดยจัดทำกองทุนสังคมสำหรับช่วยเหลือผู้ยากไร้ และให้ทุนการศึกษา รายงานโดย น.ส.ชลาลัย เหง้าน้อย วันที่รายงาน 24/03/2569 [21205]	35400	30

สงวนลิขสิทธิ์ © 2569 กองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(กปว.)
Science Research and Innovation Promotion and Utilization Division
Designed & Developed by Ekapong Musikacharoen
มีปัญหาแจ้งได้ที่ ekapong at mhesi.go.th

2569 นวัตกรรมการทำแห้งข้าวเม่าบ้านนาล้อมและผลพลอยได้ด้วยตู้อบแห้งพลังงานชีวมวล 0

รายงานความก้าวหน้า